Ciechanowskie historie

SZCZURZYNEK

Podziel się:
Szczurzynek ok. 1886

Nieco bardziej orientujący się w topografii Ciechanowa wie, że istnieje ulica o tej nazwie, ale już niewielu pamięta iż była to oddzielna miejscowość. Stanowiła jeden z przestrzennych efektów rozwoju i zmian Ciechanowa w okresie kapitalizmu, a więc jej metryka nie może być dawna.

Najstarszy, dotychczas rozpoznany, dowód na istnienie tej wsi pochodzi z mapy, powstałej około 1886 roku. Przy takiej informacji dociekliwsi badacze historii Ciechanowa mogą zaprotestować gdyż jest wyraźny zapis o miejscowości „Szczurzynko”, w parafii Ciechanów, pochodzący z roku 1833. Należy więc wtrącić, nieco rozbudowaną, dygresję. Otóż w pierwszej ćwierci XIX w. zaczęto stosować, z zupełnie nieznanych powodów, nazwę Szczurzynko zamiast dawniejszej Cierzynko, ale tyczyło to zupełnie innej miejscowości. Czyrzino istniało już przed połową piętnastego stulecia, a położone było na wschód od Kargoszyna, nad Łydynią, a więc na terenie dzisiejszej gminy Ciechanów i tym samym nie będziemy tu omawiać jego historii.
Cierzynko – Szczurzynko (niekiedy wręcz Szczurzyn) zanikło całkowicie i może być przedmiotem badań tylko archeologów. Niewykluczone, że likwidacja Cierzynka miała związek w powstaniem, wcześniej opisywanego, Kargoszynka. Wróćmy jednak do „naszego” Szczurzynka. Na wyżej wspomnianej mapie ukazany jest w kształcie praktycznie takim jak dziś, to jest zabudowa oddzielnymi małymi domami w jednej prostej linii, przy drodze (ulicy) – tak zwana łańcuchówka. Najprawdopodobniej wieś powstała wskutek konieczności dokonania uwłaszczenia w majątku Szczurzyn. Dokonano zapewne prostego zabiegu – włościan Szczurzyna przesiedlono, w uporządkowanym układzie, na drugą stronę dzisiejszych torów, tam gdzie były ich pola. Zresztą nie tylko ich, bo i folwarku, na którym mogli pracować. Raczej chyba musieli, bo nadania uwłaszczeniowe nieczęsto wystarczały na utrzymanie rodziny. W okresie gdy powstawała mapa – napisano zresztą, że to Szczurzyn – omawiana miejscowość miała już 18 domów, a to świadczy o jakimś upływie czasu od jej utworzenia.
W okresie międzywojennym nazwy Szczurzynek używano także, ale nie zawsze, na określenie folwarku Szczurzyn. Zamieszanie więc nadal trwało lecz, w końcu, na mapie z około roku 1935 mamy już porządek i wieś Szczurzynek z tą nazwą uwidoczniona jest prawidłowo. Wtedy podano, że istniały tu 22 domy, a niechybnie część mieszkańców miała pracę w pobliskiej cukrowni – wnosić to można z form dawnych domów, nie zawsze wyglądających na typowe wiejskie chałupy.

Szczurzynek ok.1935

Szczurzynek ok.1935

Podczas okupacji było tutejszym mieszkańcom ciężko, tak jak wszędzie w okolicy, ale z tego okresu mamy cenny przekaz. Zachowała się bowiem duża (pełna?) dokumentacja, wykonana przez okupanta, poszczególnych tutejszych nieruchomości. Z nich wiemy, że Niemcy rejestrowali tu trzy „ulice” – Dorfweg, Feldweg i Durchfahrt. Poza pomiarami są też zapisy z których wynika, że mieszkańcy szacowali czas powstania najstarszych domów na rok 1870, co jest prawdopodobne. Zbór ten jest częścią dokumentacji Ciechanowa (jedyna bodaj taka w kraju), która mogłaby być upowszechniona, ale żadnych z kolejnych władz miasta sprawa ta nie interesowała.
Jeszcze w 1971 r. Szczurzynek zapisany był jako będący w składzie Gromadzkiej Rady Narodowej Ciechanów. Udało się przetrwać tworzenie dzielnicy przemysłowej Ciechanowa, a jednym – choć rzucającym się oczy – elementem z tego okresu są wielkie rury biegnące od miejskiej ciepłowni. Ta, na szczęście, jest na tyle oddalona, że nie dewastuje wyglądu dawnego Szczurzynka. Przy okazji – znajomy, który musiał być na szczycie komina ciepłowni był zachwycony niesamowicie rozległą panoramą. Gdyby udało się tam zrobić punkt widokowy… Nieco później zrealizowano, znów nieco na uboczu od „starego” Szczurzynka, oczyszczalnię ścieków. W sumie więc Szczurzynek niejako się „zakonserwował” w dawnej formie będąc i w mieście, i poza miastem. Zachowało się parę nieco starszych domów, z których chyba najciekawszymi są pod nr. 26 (dwurodzinny) oraz pod nr. 24 – właściwie jego połowa – wyglądający na pochodzący z początków ubiegłego stulecia.
Cichość tej części Ciechanowa zapewne niedługo się skończy, a to za sprawą przeprowadzenia przy samym krańcu Szczurzynka wewnętrznej obwodnicy miasta. Łatwy dojazd to pokusa do inwestowania, a wolnego miejsca jest sporo.
Ryszard Małowiecki

Podziel się:


„Bóg mi powierzył honor Polaków. Bogu go tylko oddam”

Według wybitnego historyka Szymona Askenazego, takie były ostatnie słowa wypowiedziane tuż przed śmiercią przez księcia Poniatowskiego. Zanim jednak do tego doszło na polu bitwy pod Lipskiem 19 października 1813 r., Pepi musiał podjąć kilka kluczowych decyzji dotyczących jego losów jak i losów Ojczyzny.

75. rocznica straszliwej zbrodni niemieckich okupantów

Kilka tysięcy osób niepełnosprawnych i chorych psychicznie mieszkańców północnego Mazowsza zamordowali 75. lat temu niemieccy okupanci w ramach zbrodniczej akcji jak na ironię nazwanej przez nich „Łaskawa śmierć”.

Minister, Wódz, Człowiek

Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego w 1807 r. książę Józef Poniatowski został ministrem wojny i na nowo organizował wojsko polskie. W 1809 r. dowodził wojskami Księstwa w wojnie z Austrią. Osobiście wziął udział w bitwie pod Raszynem. Podobnie jak podczas wojny polsko-rosyjskiej dawał dowody osobistego męstwa na polu bitwy. Każdy z nas przecież pamięta czy z